Ишемби, Январь 16, 2021

КУУнун профессору Турдубек Шейшекановдун монографиясы Түркияда басылып чыкты

altҮстүбүздөгү жылдын август айында Стамбул шаарындагы "Otuken" басмаканасынан КУУнун тарых жана чөлкөм таануу факультетинин кафедра башчысы, тарых илимдеринин кандидаты, профессор Турдубек Шейшекановдун "1916. Goldeki isyan. Carlik mezalimine karsi soylu direnis hareketi (1916. Көлдөгү көтөрүлүш. Падышачылыка каршы иш аракеттер)" аттуу 230 беттен турган илимий  монографиясы түрк тилинде жарык көрдү. Монография Түрк Республикасынын маданият жана туризм министрлигинен каттодон өткөн. Кыргыз окумуштуусунун илимий эмгегин профессор Байрам Кадаман басмага сунуштап, тарыхчы окумуштуулар Али Рыза жана  Иетр Унал басмага даярдашкан.

Монографиянын Түркияда жарык көрүшү, Борбордук Азияда болуп өткөн 1916-ж. улуттук боштондук кыймылы жөнүндөгү түшүнүктөрдү Түрк дүйнөсүндө кеңитет. Белгилеп кетчү нерсе,  1916-ж. Кыргызстандагы  көтөрүлүштүн  тарыхына түрк  тарыхчы-окумуштуларынын жана  миллиондогон түрк жандарынын  кызыгуусу күч. 

Бизге жеткен маалыматтар боюнча, 2016-жылы Түркияда 1916-жылкы Борбор Азиядагы улуттук боштондук кыймылынын 100 жылдыгы кеңири белгиленмекчи. 

Монографиянын үстүндө иштөөдө, автор 1916-жылы Кыргызстанда, анын ичинде Ысык-Көлдө болгон Улуттук боштондук  кыймылындагы Ак тактарды кандайдыр бир деңгээлде жойуу көздөп, төмөндөгү максаттарды чечүүгө аракет жасаган: Жаңы архивдик материалдарга жана башка тарыхый булактарга таянып, 1916-ж. Ысык-Көл өрөөнүндөгү боштондук кыймылынын өбөлгөлөрүн, себептерин, шылтоосун,  башталышын, эволюциясын,  натыйжаларын жана тарыхий маанисин жаңыча көз карашта карап  комплекстүү изилдөө. 

Жогоруда көрсөтүлгөн максаттарды ишке ашыруу үчүнавтор 1916-ж. көтөрүлүштүн социалдык-экономикалык, саясий, идеялык өбөлгө, себептерин, шылтоосун, падышалык бийликтин талоончул- агрардык саясатын, элдик көтөрүлүштүн негизги этаптарын, эволюциясын, динамикасын, көтөрүлүштүн  кыймылдаткыч  күчтөрүн, жол башчылардын ролун жана ордун аныктоо үчүн көптөгөн тарыхий булактарды терең анализден өткөргөн. Ошондой эле, монографияда көтөрүлүштүн өзгөчөлүктөрү,  трагедиялуу жыйынтыктары, мүнөзү жана тарыхий мааниси аныкталган.

Ошентип, Түркиядагы белгилүү басмаканадан жарык көргөн биздин кесиптешибиз Шейшеканов Турдубек Бейшенакуновичтин бул монографиясы Кыргыз Республикасынын жана Түрк Республикасынын тарыхчы окумуштууларынын ортосундагы илимий байланышынын кызматташуусунун жемиши болуп эсептелет.

alt

alt

alt

Материалды даярдаган:

Жумабек кызы Жыпар - тарых жана чөлкөм таануу факультетинин методисти