Вторник, Мая 21, 2019

Кыргыз тили жана адабияты кыргыз тилинде окутулбаган билим берүү мекемелеринде кафедрасы (19.10.2018 жаңыланды)

1. Кафедранын тарыхы

Кафедра 1993-жылы кыргыз тили жана адабияты кыргызча эмес билим берүү мекемелеринде деген аталыш менен түзүлгөн. Кафедранын уюшулушу Кыргыз Республикасынын 1989-жылы 23-сентябрда кабыл алынган «Мамлекеттик тил жөнүндөгү мыйзамга» ылайык негизделген. Кыргыз тили жана адабиятын бөтөн тилдүү билим берүү мекемелеринде жана аудиторияда окутуу жана жайылтуу маселелери, анын теориялык жана практикалык жоболору ушул токтомдо так көрсөтүлгөн.

Кафедраны ачуу, анын укуктук, окуу, илимий багыттагы нормативдик документтерин иштеп чыгуу, окуу пландарын, стандарттарын түзүү, окуу-тарбиялык жана илимий-методикалык багытын, проблемаларын тактоо, аныктоо, аны жөнгө салуу иштерин жүргүзүүдө ошо кезде кафедра башчысынын милдети жүктөлгөн, дайындалган профессор К.Байжигитов кыйла кызмат өтөдү. Кафедранын профессордук курамын алгачкы мезгилде кыргыз тил илими кафедрасынан чакыртылган Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер, профессор Б.Yмөталиева, ага окутуучу А.Умаралиев, филология илимдеринин доктору, профессор Т.Токоев, кыргыз адабияты кафедрасынан тартылган профессор К.Байжигитов, филология илимдеринин доктору, профессор М.Жумаев, филология илимдеринин доктору, профессор Б.Акматов, факультетти жаңыдан аяктаган окутуучулук кызматка калтырылган М.Апышева, М.Садыровдор болушкан. Кафедранын илимий-педагогикалык жамаатын түзүп турган педагогдор ошол мезгилде эле республиканын чыгармачыл чөйрөсүнө өздөрүнүн жараткан эмгектери менен белгилүү болушкан.

Мезгил өткөн сайын кафедранын илимий-педагогикалык потенциалы жана сапаты мазмундук жактан байып, жаңы кадрлар менен тынымсыз толукталып жүрүп олтурган. Кийинчерээк кафедранын жамаатына педагогика илимдеринин кандидаты, профессор С.Шатманов, филология илимдеринин кандидаты, профессор С.Закиров, филология илимдеринин доктору К.Асаналиев, филология илимдеринин кандидаты, доцент А.Шаршенбаевдер келип кошулушкан. С.Шатманов өмүрүнүн көбүн Ош мамлекеттик университетинде өткөргөн, жогорку квалификациялуу филолог кадрларды даярдоодо кыйла эмгек сиңирген, тажрыйбалуу адистердин катарында турат. Анын кыргыз тилинин синтаксисинин, лексикасынын олуттуу маселелерин изилдеген окуу куралдары, илимий-методикалык эмгектери, типтүү көрсөтмөлөрү орто мектептин окуу процессинде алиги күнгө чейин колдонулуп келет.

Кафедранын аталышы 2009-жылы салыштырма лингвистика жана адабият болуп өзгөртүлгөн жана ал бул структуралык бөлүмдүн мүнөзүнө жана спецификасына ылайык келет.

Кафедранын уюшулушунан бери алгачкы учурларда профессор К.Байжигитов, андан соң ар кайсы мезгилдерде филология илимдеринин кандидаты, профессор С.Закиров, Кыргыз Эл жазуучусу, филология илимдеринин доктору К.Асаналиев жетектеп келишкен, анын коомдук жана илимий-педагогикалык кадыр-баркынын артылышына өздөрүнүн олуттуу салымдарын кошушкан. Азыркы күндө кафедра кыргыз тили жана адабияты кыргыз тилинде окутулбаган билим берүү мекемелеринде өзгөрүп филология илимдеринин кандидаты, профессор Э.Акунов башчылык кылууда.  

Ал 2005-жылы «Эсенгул Ибраевдин поэтикалык дүйнөсү» аттуу кандидаттык диссертациялык ишин ийгиликтүү коргоп, эки монографиялык эмгегин, эки методикалык колдонмосун жана ондон ашык илимий-методикалык мүнөздөгү макалаларын жарыялаган. Кафедранын негизги предметтери боюнча лекция жана практикалык сабактарды жүргүзүп, жогорку квалификациялуу илимий-педагогикалык кадрларды даярдоого өз үлүшүн кошуп келүүдө.

Бүгүнкү күндө кафедранын илимий-педагогикалык курамын филология илимдеринин доктору, профессор М.Жумаев, филология илимдеринин кандидаты, профессор Э.Акунов, филология илимдеринин кандидаттары, доценттер: Т.Токушева, Н.Осмонова, А.Бешкемпирова, Ж.Орозалиева жана ага окутуучулар: М.Апышева, Б.Бабашева, Г.Абдыкадырова, филология илимдеринин кандидаты, ага окутуучу Г.Исмаиловалар түзүшөт. Кыргыз диалектологиясы жана лексикологиясы боюнча изилдөөлөр менен алпурушуп келаткан ага окутуучуларыбыз М.Апышева, А.Бешкемпирова, тилдердин типологиясы багытында эмгектенген Б.Бабашева, кыргыз адабиятындагы стилдик өзгөчөлүктөр, адабият таануу илиминин айрым көрүнүктүү өкүлдөрүнүн чыгармачылык бөтөнчөлүктөрү менен убараланган филология илимдеринин кандидаты, доцент Т.Токушева, улуттук фольклористика илиминин өнүгүш кыймылын аныктоо аракетинде жүргөн Ж.Орозалиева, Г.Исмаилова, кенже баатырдык эпосторду орто мектептерде инновациялык технология менен окутуунун маселелери менен иш алып барган Г.Абдыкадырова жана кафедранын техникалык иштерин алып барган лаборант М.Обулбековалар эмгектенип келишет.  

Кафедра коомдогу жана эл агартуу системасындагы кырдаалдарга карата өз иш-пландарын дайыма жаңылап турат, өзүнүн илимий жана педагогикалык мүмкүнчүлүктөрүн, топтогон тажрыйбаларын жогорку квалификациялуу филолог-адистерди талапка ылайык даярдоого аракеттерин жумшоодо.

Кафедра азыркы кезде окуу-методикалык куралдары жана илимий эмгектерди жазууну улантууда. Жаш илимпоздорду даярдоо ишине да көнүл бурулууда.

2017-жылынан баштап кафедра кыргыз тили жана адабияты кыргызча окутулбаган билим берүү мекемелеринде деген аталышка өзгөргөн. Учурда кафедрада эки профессор, төрт доцент, төрт ага окутуучу жана бир лаборант эмгектенишет.

Окутуунун негизги багыттары:

1) Кыргыз тили жана адабияты кыргыз тилинде окутулбаган билим берүү мекемелерине филолог-окутуучуларды даярдоо.

2) Салыштырма лингвистика.

3) Салыштырма адабият таануу.

4) Тилдердин типологиясы.

5) Фольклористика.    

Шифр

Адистик

Квалификация

Окутуунун формасы

Окутуунун мөөнөтү

Адистик

1

550 001

Мамлекеттик тил кыргыз тилинде окутулбаган билим берүү мекемелеринде

Адис

Күндүзгү

5 жыл

Сырттан окуу (дистанттык технологияларды колдонуу менен)

6 жыл

 

2. Кафедра башчысы

Акунов Эмилбек Бердибаевич

akunov zav

3. Кафедра мүчөлөрү

Апышева Майрамкуль Түнкатаровна

apysheva

Жумаев Мырзабек Көчөрбаевич

jumaev

Орозалиева Жүрсүн Муханбетовна

orozalieva

Бешкемпирова Айнура Иманбековна

beshkempirova

Абдыкадырова Гулсаада Кочконбаевна

abdykadyrova

Бабашева Бурулсун Ишенбековна

babasheva

Токушева Төлөбүбү Сагынбековна

tokusheva

Осмонова Наргүл Ыманалиевна

osmonova

Исмаилова Гүлбарчын Карыбаевна

[фотосу жок]