Жекшемби, Октябрь 24, 2021

Улуттук университетте Билим берүү кызматкерлеринин күнү белгиленди

Профессор Венера Акматова Кыргыз радиосунда Тазабек Саманчинге арналган берүү уюштурду

00

Кыргыз радиосунда Манастаануу жана дүйнөлүк адабият кафедрасынын профессору, ф.и.д. Венера Акматова тарабынан кыргыз элинин XX-кылымдагы көрүнүктүү филолог-илимпозу, котормочу, драматург Тазабек Саманчиндин (1909–1979) жеке жана чыгармачылык тагдырына арналган берүү уюштурулду. Берүүгө анын кызы Саманчина Гулсана Тазабековна чакырылып, атасы тууралуу баяндап берди. Андан тышкары Т.Саманчиндин «Манас» эпосуна, Молдо Кылычка жана кыргыз адабиятынын башаттарына арналган изилдөөлөрүнө кенен баяндама берилди.

Т.Саманчин 1936-1949-жылга чейин тил жана адабият боюнча илим-изилдөө институтунда илимий кызматкер болуп иштеп, Молдо Кылычтын чыгармаларын изилдеп,1946-жылы "Молдо Кылыч жазгыч акын" деген темада кандидаттык диссертациясын жазып, филология илиминин кандидаты деген илимий даража алган (кыргыз окумуштууларынын ичинен биринчи). 

Анын төмөнкүдөй көрүнүктүү эмгектери бар:

  • Чоңдор үчүн алиппе. – Ф.: Кыргызмамбас, 1935 – 80 б. (1937. – 80 б., 1938 – 59 б.);
  • Кыргыз адабиятынын тарыхынын очерктери. – Ф.: Кыргызмамбас, 1943 – 279 б. (М.Багданова, Ө.Жакишев, К.Рахматуллин менен бирге);
  • Молдо Кылыч. 1949 – 200 б.;
  • Бир туугандар. Аңгемелер жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1946 – 92 б.;
  • Биздин адабият. 8-класс үчүн. /Түзгөндөр: Т.Саманчин, Б.Алымов. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1964 – 293 б.; 1965 – 296 б.; 1967– 296 б.; 1968 – 296 б.; 1970 – 296 б.; 1971 – 356 б. 1972 – 356 б.;
  • Кыргыз адабияты. Орто мектептин сегизинчи классы үчүн хрестоматия. – Ф.: Мектеп, 1973 – 266 б. (А.Мамбеталиев менен бирге).

Мындан тышкары В.Г.Белинскийдин тандалмалуу чыгармаларын, М.Горькийдин чыгармаларынын үч томун,Л.Н.Толстойдун "Анна Каренина" романын, Рабиндрант Тагордун аңгемелерин, А.П.Чеховдун"Ваня таяке" ж.б. чыгармаларды кыргыз тилине которуп, өзүн чебер котормочу катарында да көрсөтө алды.

Кыргызстандык сталинчил сынчылар Г.Нуров, П.Балтин, Ж.Самагановдордун «Космополитизм и рецидивы буржуазного национализма в работе Т.Саманчина» деген макаласы Советская Киргизия газетасынын 1949-жылдын 10-апрель күнкү санына жарыяланган. Бул жалаа андан ары уланып отуруп,1949-жылы СССР жазуучулар Союзунун пленумунда "Кыргыз адабиятчысы Тазабек Саманчин "Молдо Кылычтын чыгармалары" аттуу илимий ишинде улутчул ката кетирген" деген жалган айыптоо менен анын илимий чыгармачылыгы тилекке каршы сталиндик репрессиянын экинчи капшабынан улам уланбай калган. Өзгөчө ой жүгүртүүсү бар, ар тараптуу талант, келечекте дагы мыкты илимий изилдөөлөрдү жүргүзө турган учурунда репрессиянын курмандыгы болуп 10 жылга кесилип, анын 5 жылын отуруп чыккан (1950-1955-жж).1956-жылы акталып келгенден кийин кесибин өзгөртүп,котормочулукка өткөн.

Тазабек Саманчин сталиндик репрессиядан улам тагдыры талкаланган ашкере таланттуу адам эле, анын тагдырын, чыгармачылыгын улам эскерип, жазып, айтып туруу биздин инсандык парзыбыз деп ойлойм. Мына ушул адамдар биздин илимди, илимий ой жүгүртүүнү, кыргыз интеллектисин түптөгөндөр. Тоталитардык системанын кыргыздарга тийгизген орду толгус кесепети кийинки урпактарга сабак болушу керек!

02

Венера АкматоваМанастаануу жана дүйнөлүк адабият кафедрасынын профессору, ф.и.д. 

КУУнун түзүмдөрүндөгү жаңылыктар

Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Сейчас 708 гостей онлайн
Баннер

Пресс меню

Администратордон

Абитуриенттердин ?-лору

  • Рахат 07.09.2021 15:12
    Здравствуйте можно ли перевестись с БГУ на Национальный университет

    Толугу менен...

     
  • мерим 24.08.2021 13:53
    я учусь на факультете юриспруденция, могу ли я перевестись на педагогический 2

    Толугу менен...

     
  • Асель 21.08.2021 10:45
    Колледж английский переводчика канча жыл контракт канча

    Толугу менен...

Студенттердин ?-лору

  • Нурпери 02.09.2021 17:38
    Саламатсызбы мен быйыл 2-курсмун Иностранныйфаку льтет котороюн дедим эле прием канчанчы числого чейин ...

    Толугу менен...

     
  • Миргул 14.08.2021 13:54
    Саламатсыздарбы быйыл КНУ да окуу онлайн болобу же оффлайн ушуга жооп берип коюнуздарчы сураныч????????

    Толугу менен...

     
  • Баян Раимкулова 28.07.2021 21:57
    Здравствуйте!Я поступила в факультет биологии в 2021году.Как можно заселиться в общежитии?

    Толугу менен...

Бүтүрүүчүлөрдүн ?-лору

  • Umut Almazbekova 28.07.2021 10:30
    Саламатсызбы, мен 2012-2017 жж. Чет тилдер факультетинин бутуруучусумун, мед. Книжкамды кантип алсам ...

    Толугу менен...

     
  • Бегай 11.07.2021 11:33
    Саламатсызбы?ме н лингвистика тапшырайын дегем английский тандаган эмесмин кошумча сабактан (Орт) ото ...

    Толугу менен...

Биздин өнөктөштөр

Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер

Окутуучулардын макалалары