Дүйшөмбү, Март 01, 2021

Окумуштуулар кеңешинин кезектеги отуруму болуп өттү

Туулган күнүңүз менен, урматтуу Канат Жалилович!

Профессор Венера Акматова Кыргыз радиосунда Тазабек Саманчинге арналган берүү уюштурду

00

Кыргыз радиосунда Манастаануу жана дүйнөлүк адабият кафедрасынын профессору, ф.и.д. Венера Акматова тарабынан кыргыз элинин XX-кылымдагы көрүнүктүү филолог-илимпозу, котормочу, драматург Тазабек Саманчиндин (1909–1979) жеке жана чыгармачылык тагдырына арналган берүү уюштурулду. Берүүгө анын кызы Саманчина Гулсана Тазабековна чакырылып, атасы тууралуу баяндап берди. Андан тышкары Т.Саманчиндин «Манас» эпосуна, Молдо Кылычка жана кыргыз адабиятынын башаттарына арналган изилдөөлөрүнө кенен баяндама берилди.

Т.Саманчин 1936-1949-жылга чейин тил жана адабият боюнча илим-изилдөө институтунда илимий кызматкер болуп иштеп, Молдо Кылычтын чыгармаларын изилдеп,1946-жылы "Молдо Кылыч жазгыч акын" деген темада кандидаттык диссертациясын жазып, филология илиминин кандидаты деген илимий даража алган (кыргыз окумуштууларынын ичинен биринчи). 

Анын төмөнкүдөй көрүнүктүү эмгектери бар:

  • Чоңдор үчүн алиппе. – Ф.: Кыргызмамбас, 1935 – 80 б. (1937. – 80 б., 1938 – 59 б.);
  • Кыргыз адабиятынын тарыхынын очерктери. – Ф.: Кыргызмамбас, 1943 – 279 б. (М.Багданова, Ө.Жакишев, К.Рахматуллин менен бирге);
  • Молдо Кылыч. 1949 – 200 б.;
  • Бир туугандар. Аңгемелер жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1946 – 92 б.;
  • Биздин адабият. 8-класс үчүн. /Түзгөндөр: Т.Саманчин, Б.Алымов. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1964 – 293 б.; 1965 – 296 б.; 1967– 296 б.; 1968 – 296 б.; 1970 – 296 б.; 1971 – 356 б. 1972 – 356 б.;
  • Кыргыз адабияты. Орто мектептин сегизинчи классы үчүн хрестоматия. – Ф.: Мектеп, 1973 – 266 б. (А.Мамбеталиев менен бирге).

Мындан тышкары В.Г.Белинскийдин тандалмалуу чыгармаларын, М.Горькийдин чыгармаларынын үч томун,Л.Н.Толстойдун "Анна Каренина" романын, Рабиндрант Тагордун аңгемелерин, А.П.Чеховдун"Ваня таяке" ж.б. чыгармаларды кыргыз тилине которуп, өзүн чебер котормочу катарында да көрсөтө алды.

Кыргызстандык сталинчил сынчылар Г.Нуров, П.Балтин, Ж.Самагановдордун «Космополитизм и рецидивы буржуазного национализма в работе Т.Саманчина» деген макаласы Советская Киргизия газетасынын 1949-жылдын 10-апрель күнкү санына жарыяланган. Бул жалаа андан ары уланып отуруп,1949-жылы СССР жазуучулар Союзунун пленумунда "Кыргыз адабиятчысы Тазабек Саманчин "Молдо Кылычтын чыгармалары" аттуу илимий ишинде улутчул ката кетирген" деген жалган айыптоо менен анын илимий чыгармачылыгы тилекке каршы сталиндик репрессиянын экинчи капшабынан улам уланбай калган. Өзгөчө ой жүгүртүүсү бар, ар тараптуу талант, келечекте дагы мыкты илимий изилдөөлөрдү жүргүзө турган учурунда репрессиянын курмандыгы болуп 10 жылга кесилип, анын 5 жылын отуруп чыккан (1950-1955-жж).1956-жылы акталып келгенден кийин кесибин өзгөртүп,котормочулукка өткөн.

Тазабек Саманчин сталиндик репрессиядан улам тагдыры талкаланган ашкере таланттуу адам эле, анын тагдырын, чыгармачылыгын улам эскерип, жазып, айтып туруу биздин инсандык парзыбыз деп ойлойм. Мына ушул адамдар биздин илимди, илимий ой жүгүртүүнү, кыргыз интеллектисин түптөгөндөр. Тоталитардык системанын кыргыздарга тийгизген орду толгус кесепети кийинки урпактарга сабак болушу керек!

02

Венера АкматоваМанастаануу жана дүйнөлүк адабият кафедрасынын профессору, ф.и.д. 

КУУнун түзүмдөрүндөгү жаңылыктар

Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Сейчас 216 гостей онлайн
Баннер

Пресс меню

Администратордон

Студенттердин ?-лору

  • Рыскелдиева Айдай 10.02.2021 23:01
    Саламатсыздарбы ! Мен азыркы учурда Адам университетинин 1 курсунда экономика факультетинде окуйм . 1 ...

    Толугу менен...

     
  • Калыкова 30.01.2021 19:56
    Саламатсыздарбы? Почему стипендиатам не выплачиваются стипедии. Из бюджета же начисляются же средства.

    Толугу менен...

     
  • Сатылганов Максат 27.01.2021 22:47
    Здравствуйте,на 2-пересдаче сколько будет вопросов и сколько баллов дадут за правильные ответы ?

    Толугу менен...

Абитуриенттердин ?-лору

  • Зарина 21.02.2021 09:03
    Саламатсызбы!ме н 3-чу курстан кийин окуубай калгам.Русская филология факультети 2005ж. Кайра улантсам ...

    Толугу менен...

     
  • Нур 24.12.2020 19:15
    Саламатсызбы Мен эконом факта (банковское дело) 2курста окуйм. 3курста финансы и кредит болумуно ...

    Толугу менен...

     
  • Илгиз 23.12.2020 19:20
    Саламатсызбы КНУ да через Казахстан тапшырса болобу? Сырттан окуу бөлүмү.

    Толугу менен...

Бүтүрүүчүлөрдүн ?-лору

  • Akbata Smagulova 06.01.2021 16:59
    Salamatsyzby. Urmattu Bekibaev Samat Esenzanovicz. Maga Dipomdu zashitany zazganga chon jardam sizge ...

    Толугу менен...

     
  • Усон Эргешов 21.12.2020 17:10
    Саламатсызбы Урматтуу! Ж. Баласагын атындагы Куунун директоруна кайрылуум бар болчу Менин иним Оштогу ...

    Толугу менен...

     
  • G.K 12.11.2020 21:42
    Добрый день. Я училась в 1994-1998гг. в КГНУ на факультете ин.языков. Мне нужна справка о том, что ...

    Толугу менен...

Пикирлер жана сунуштар

  • Ырыскул 24.05.2020 10:43
    Пересдача тапшырып жатканда жетише албай убакыт бүтүп калып,балл жетпей калды, дипломная защитага ...

    Толугу менен...

Биздин өнөктөштөр

Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер
Баннер

Окутуучулардын макалалары

Башка ЖОЖдордун маалымат каттары жана кулактандыруулары